Ωραίο μου (ροζ) πλυντήριο

της Κική Σταματόγιαννη
(από το τεύχος 4 του "lgbt-Κόκκινο", Ιούνιος 2015)

Ας ξεκινήσουμε με μία ερώτηση: Μπορείς να δίνεις εντολή για βομβαρδισμούς, για μαζικές δολοφονίες αμάχων, μπορείς να συνεργάζεσαι οικονομικά με δικτάτορες που καταπατούν κάθε έννοια ανθρωπίνων δικαιωμάτων, να προμηθεύεις όπλα, να ανέχεσαι χωρίς να τιμωρείς τις δολοφονίες μαύρων πολιτών από λευκούς αστυνομικούς, και την ίδια στιγμή να εμφανίζεσαι σαν τιμητής των δικαιωμάτων των λοατ ανθρώπων στην άλλη γωνιά του πλανήτη; Ασφαλώς και μπορείς, αν λέγεσαι κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Τι γυρεύει η αλεπού στο παζάρι;

Φτάσαμε στο 4^ο Pride της Θεσσαλονίκης να συζητάμε για τα αυτονόητα: για το αν πρέπει ή όχι να είναι χορηγός στο Φεστιβάλ Υπερηφάνειας το αμερικανικό προξενείο. Για το αν μπορεί να ενισχύεται οικονομικά από το προξενείο των ΗΠΑ ένας θεσμός που γίνεται σε ανάμνηση μιας εξέγερσης ΕΝΑΝΤΙΑ στην αμερικανική κυβέρνηση του 1969. Κύριε Ιονέσκο, θα μεγαλουργούσατε με τέτοιο υλικό!

Το Pride της Θεσσαλονίκης έδειχνε στα δύο πρώτα χρόνια ότι θα μπορούσε να εξελιχθεί λίγο διαφορετικά σε σχέση με ό,τι έχει επικρατήσει διεθνώς. Έδειχνε ότι θα μπορούσε να «πατήσει στα ίχνη» της εξέγερσης του Stonewall διεκδικώντας τη σύνδεση με τα άλλα κινήματα, βρίσκοντας στη συμπόρευση με τους άλλους καταπιεσμένους τη στήριξη και τη συμπαράσταση.  Ήταν ένα Pride που το 2013 πορεύτηκε μέχρι την κατειλημμένη ΕΡΤ3 μετά το μαύρο που απλώθηκε στην ΕΡΤ και μίλησε για κοινό αγώνα εργαζομένων και λοατ.

Βέβαια, μετά ήρθε το 2014 και… η Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Νεολαίας και τα σύννεφα ανησυχίας άρχισαν να πυκνώνουν. Υπήρξαν φωνές που αντέδρασαν, που έλεγαν ότι αυτά είναι τα πρώτα σημάδια μιας κλιμακούμενης ήττας. Υπήρξαν φωνές που υποστήριζαν ότι ο εχθρός, όταν δεν μπορεί να σε νικήσει, θα προσπαθήσει να σε εξαγοράσει, να σε ενσωματώσει. Θα σε οδηγήσει να συνηθίσεις τόσο πολύ την ιδέα και την όψη του τέρατος, ώστε να μην αντιλαμβάνεσαι ότι πλέον του μοιάζεις επικίνδυνα. Αυτές τις φωνές, ωστόσο, κάποιοι και κάποιες προσπάθησαν να τις κάνουν να σωπάσουν.            

Όταν αρχίζεις, όμως, να κάνεις εκπτώσεις από το κινηματικό σου οπλοστάσιο, όταν ξεπουλάς όσο-όσο τα εργαλεία μάχης, όταν αρχίζεις να θολώνεις τις ιδέες σου και να υποχωρείς -έστω κι ένα βήμα κάθε φορά- η κατάληξη δεν μπορεί να είναι άλλη από την ήττα.

Ο αντίπαλος δεν θα σου κάνει την πολυτέλεια να σου χαριστεί. Θα χρησιμοποιήσει όσο ακριβώς ελεύθερο χώρο του επιτρέψεις εσύ. Θα εκμεταλλευθεί όλες τις ακάλυπτες θέσεις, θα εισχωρήσει σε μέρη που δεν σκέφτηκες αφελώς να περιφρουρήσεις. Á la guerre come á la guerre. Το λάθος δεν είναι δικό του που κατέλαβε ό,τι δεν κατοχύρωσες εσύ ως δικό σου. Κατάδικο σου. Τόσο δικό σου, που να μην μπορούσε καν να διανοηθεί ότι θα μπορούσε και να το διεκδικήσει.

Όσο δεν αντιλαμβάνεται το ίδιο το λοατ κίνημα το -δήθεν- προοδευτικό και δικαιωματικό προσωπείο θεσμών ξεκάθαρα συντηρητικών και ρατσιστικών, όσο δεν αντιλαμβάνεται την αντίφαση που υπάρχει στο να καταπατάς από τη μια στοιχειωδέστατα ανθρώπινα δικαιώματα και από την άλλη να «ξεπλένεις» τα εγκλήματα αυτά, είναι λίγα αυτά που μπορούν να γίνουν.  

Για ποιο λόγο η διεκδίκηση της υπερηφάνειας των λοατ -μέσω ενός φεστιβάλ- χρειάζεται την οικονομική ενίσχυση ενός κράτους που θεωρεί πολυτέλεια όχι την υπερηφάνεια, αλλά και αυτήν ακόμα τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη; Ενός κράτους που κουρελιάζει τα δικαιώματα πολλών εκατομμυρίων πολιτών του, αδιαφορεί για τους φτωχούς και τους άστεγους, σφυρίζει αδιάφορα για τα δεκάδες εκατομμύρια των ανασφάλιστων, και επιτρέπει, στον 21^ο αιώνα να επιβάλλεται η ποινή του θανάτου σε πολλές Πολιτείες του, με τη θλιβερή μερίδα του λέοντος των διακρίσεων να πέφτει πάνω στο μαύρο πληθυσμό των ΗΠΑ;    

Και γιατί το λοατ κίνημα να συμβιβάζεται με τα ψίχουλα που πετιούνται από το τραπέζι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εν συνόλω; Πόσο υπερήφανα θα «παρελαύνουν» την ημέρα του Pride όλοι και όλες που δεν έχουν πρόβλημα με μια αντίστοιχη οικονομική ενίσχυση, όταν γνωρίζουν ότι τα χρήματα αυτά κερδίζονται μέσα από την ισοπέδωση ολόκληρων λαών; Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι αδιαίρετα, ακόμα κι αν συνηθίζουμε να τα αντιλαμβανόμαστε ή να τα επικαλούμαστε τμηματικά για να τα διεκδικήσουμε αποτελεσματικότερα. Δεν είναι τοποθετημένα τα δικαιώματα σε μια βιτρίνα, όπου εσύ απλώνεις το χέρι και επιλέγεις ένα, αδιαφορώντας για την ύπαρξη των υπολοίπων. Δεν μπορείς να αγνοείς τη σκληρή πραγματικότητα των προσφύγων, των ανθρώπων χωρίς χαρτιά, των ρομά, των ανάπηρων, των οροθετικών, των εργαζομένων που συνθλίβονται από την παγκόσμια οικονομική κρίση και πουλάνε την εργασιακή τους δύναμη για το τίποτα, και εσύ να επιλέγεις να «προωθήσεις» τα λοατ δικαιώματα. Η πραγματική δικαιοσύνη αν είναι να υπάρξει, θα υπάρξει για όλους και όλες.    

«Ποιός φταίει, σαν η καταπίεση παραμένει; Εμείς.

Ποιος θα φταίει σαν η καταπίεση συντριβεί; Εμείς πάλι»

Όταν οι ίδιοι/ες καταπιεσμένοι/ες δεν συνειδητοποιούν τη δύναμή τους, αναπόφευκτα εναποθέτουν τις ελπίδες τους σε κάποιον ή κάτι άλλο, πέρα και πάνω από αυτούς και αυτές. Μόνο που το Stonewall, που όλοι και όλες ανώδυνα επικαλούνται, ήρθε να αμφισβητήσει αυτήν ακριβώς την ανάθεση και την προσδοκία ν’ αλλάξει ο κόσμος με λύσεις «από τα πάνω». Ήταν οι καταπιεσμένοι ομοφυλόφιλοι και τρανς που πήραν την κατάσταση στα χέρια τους, και όχι ένα κλειστό λόμπι, μια «οργανωτική επιτροπή» που συνεδριάζει πίσω από κλειστές πόρτες και με αδιαφανείς διαδικασίες.

Το Pride, η «Υπερηφάνεια» δηλαδή, χρειάζεται ανοιχτό χώρο για να αναπνεύσει και να εκφραστεί. Ασφυκτιά σε κλειστούς χώρους, σε κλειστά σχήματα, με αποφάσεις που παίρνουν ελάχιστοι/ες στο όνομα -αλήθεια- ποιών; Η «Υπερηφάνεια» χρειάζεται ανοιχτές συνελεύσεις με αμεσοδημοκρατικές διαδικασίες, χρειάζεται ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων, χρειάζεται συνδιαμόρφωση. Όλο αυτά δεν είναι ίσως «ευέλικτα». Είναι, μάλιστα, χρονοβόρα, δυσκίνητα και απαιτητικά. Είναι προτιμότερη, ωστόσο, μια χρονοβόρα δημοκρατική διαδικασία όπου όλοι και όλες έχουν μια θέση, από μια «ευέλικτη» διαδικασία με περιορισμένο αριθμό θέσεων, μόνο για λίγους και λίγες.

Τα Pride αφορούν την ίδια την κοινότητα και όσους/ες επιλέγουν να σταθούν συνοδοιπόροι και συνοδοιπόρισσες. Είναι δική μας υπόθεση, λοιπόν, όλο αυτό και επαναδιεκδικούμε τη θέση του καθενός και της καθεμιάς στη διοργάνωσή του. Επαναδιεκδικούμε τη θέση μας  θέλοντας να προβάλλουμε τα πολιτικά αιτήματα της κοινότητας, συνδέοντάς τα με τα πολιτικά αιτήματα ολόκληρης της κοινωνίας και αποσυνδέοντας τα από κέρδη, σπόνσορες και χορηγούς. Η Υπερηφάνεια άλλωστε δύσκολα «σηκώνει» χορηγίες.