Ενδοσχολική βία, ΛΟΑΤ και ένα τρανσφοβικό «Παρατηρητήριο»

της Μαρίνας Γαλανού *

(από το τεύχος 2 του "lgbt-Κόκκκινο", Ιούνιος 2013)

   

     Κάτι μυρίζει άσκημα στο βασίλειο της Δανιμαρκίας, και η οσμή δε σχετίζεται μόνο με την περίφημη οικονομική κρίση, που έχει φέρει σε αδιέξοδο τη χώρα μας. Βέβαια όλα είναι ένας κρίκος στην αλυσίδα, όμως ένας βασικός σύνδεσμος που απ’ αυτόν εξαρτώνται πολλά, λέγεται αναμφίβολα Παιδεία.

    Νέος θεσμός που ανακοινώθηκε με περισπούδαστο στόμφο, καθώς όλοι θέλουν να δείξουν τεκμήρια αντιρατσιστικής ευαισθησίας: «Παρατηρητήριο πρόληψης της Σχολικής Βίας και Εκφοβισμού του Υπουργείου Παιδείας». Εξαγγελίες για δράσεις, υπουργικά διατάγματα από τον Υφυπουργό Παπαθεοδώρου, ικανοποίηση στο πόπολο, παράλληλα ελπίδες στις οργανώσεις που δραστηριοποιούνται για τα ανθρώπινα δικαιώματα ότι ίσως το Υπουργείο εννοεί αυτά που εξαγγέλλει και ενδεχομένως προτίθεται να δώσει ουσία στο πράγματι μεγάλο θέμα της σχολική βίας, του bullying και του εκφοβισμού στα ελληνικά σχολεία.

   Δεν αρκούν παρά λίγες ημέρες για να καταρρεύσουν όλ’ αυτά, όταν σε προγραμματισμένη συνάντηση εκπροσώπων γκέι, λεσβιακών, αμφί και τρανς οργανώσεων, η νομική σύμβουλος του τρομερού «Παρατηρητηρίου», κυρία Μαυροπούλου, πληροφορείται ότι μία εκ των εκπροσώπων είναι τρανς γυναίκα, σπεύδει να ακυρώσει το ραντεβού για «προσωπικούς λόγους». Ζητούνται εξηγήσεις, διαμείβονται «διαπραγματεύσεις», όμως η άρνηση παραμένει: «θα έπρεπε να μας είχατε ενημερώσει γι’ αυτό, δεν γίνεται». Της εξηγήσαμε ότι αυτό είναι προσβλητικό και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό.  Εξηγήσαμε ότι ήταν εξαρχής γνωστό ότι στο ραντεβού θα είναι άτομα από λοατ οργανώσεις, ότι ερχόμαστε ως κοινωνικοί φορείς που μας απασχολεί εξαιρετικά έντονα το θέμα της ενδοσχολικής βίας, του κοινωνικού αποκλεισμού και των διακρίσεων, με καταγεγραμμένα περιστατικά τρανσφοβικού bullying και πολύ συγκεκριμένες ερωτήσεις και προτάσεις.

    Τέσσερις μήνες ενωρίτερα το ΣΥΔ και η ομάδα «Ομοφοβία στην Εκπαίδευση» είχαν καταγγείλει σοβαρό περιστατικό τρανσφοβικής διάκρισης τρανς μαθήτριας που δεχόταν απειλές για την φυσική της ακεραιότητα και η διεύθυνση του σχολείου αντί να της συμπαρασταθεί στην πραγματικότητα ενορχήστρωνε τις διακρίσεις που αντιμετώπιζε.

    Το ένα σοκ διαδέχεται το άλλο. Αφενός –για μία ακόμη φορά– αποδεικνύεται με τραγικό τρόπο ότι τα ελληνικά σχολεία δεν είναι ασφαλής χώρος για τα τρανς (και γενικότερα τα λοατ) άτομα, αφετέρου ένας σημαντικός θεσμός που είχε γεννήσει προσδοκίες για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής βίας, αντί να συμπαρίσταται και να προστατεύει τις ευαίσθητες μειονότητες που υπόκεινται σε αυτήν, τις αντιμετωπίζει με τρόπο ειδεχθώς προσβλητικό προσφέροντας στο «πρώτο πιάτο», αγνή ανόθευτη τρανσφοβία.

     Παράλληλα, σε ερώτηση τριάντα βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, για το θέμα του μαθήματος σεξουαλικής αγωγής, ο ίδιος Υφυπουργός, αρκείται να κάνει μία γενικόλογη έκθεση ιδεών, όπου στην καταληκτική παράγραφο πληροφορούμαστε τα εξής καταπληκτικά: «Σημειώνεται ότι αναφορά σε θέματα σχετικά με τη σεξουαλική αγωγή γίνεται στα μαθήματα της Βιολογίας (!!!) και της Οικιακής Οικονομίας (!)».

    Τα πράγματα αν δεν ήταν πολύ σοβαρά, θα μπορούσαν να είναι για γέλια, όταν όμως αφορούν την φυσική και ψυχική ακεραιότητα και αξιοπρέπεια ανθρώπων που αντιμετωπίζουν καθημερινά αποκλεισμούς και ρατσισμό στο πετσί τους, οφείλουμε να καταδείξουμε αφενός μεν την προφανή ανεπάρκεια των διοικούντων σε έναν τόσο σοβαρό τομέα όπως η Παιδεία, αφετέρου να αντιτάξουμε με στιβαρό τρόπο ένα ασφαλές και ρεαλιστικό πλαίσιο κατά των διακρίσεων, της βίας και των αποκλεισμών στα ελληνικά σχολεία.

---

* Η Μαρίνα Γαλανού είναι Πρόεδρος του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ), αναγνωρισμένης συλλογικότητας για τα τρανς δικαιώματα και ιδιοκτήτρια των εκδόσεων Πολύχρωμος Πλανήτης (LGBT εκδόσεις-βιβλιοπωλείο).

Εκπαίδευση και Ομοφυλοφιλία στην Ελλάδα: Η κατασκευή της σιωπής

των Τόμας Αναστασίου και Θοδωρής Ράδη, εκπαιδευτικών

(από το τεύχος 2 του "lgbt-Κόκκινο", Ιούνιος 2013)

Η δομή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος βασίζεται σε ένα αμφίσημο γενικευτικό πλαίσιο, το οποίο ταυτοποιεί και παράλληλα ετικετοποιεί  τις διαφορετικότητες  προκειμένου να τις «εντάξει» σε λογικές ιατρικοκεντρικού χαρακτήρα. Η ομοφυλοφιλία αποτελεί σύμφωνα με τις ιατρικοδιαγνωστικές λογικές «προσωπική και οικογενειακή τραγωδία». Υπό αυτή τη συνθήκη ξεκινά ένας διάλογος προβληματικοποίησης της ομοφυλοφιλίας, η οποία λαμβάνει χαρακτηριστικά ατομικής ιδιότητας αποκομμένης από τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα. Πρόκειται για μια διαδικασία αποσιώπησης των συλλογικών εκφράσεων σχετικά με την ομοφυλοφιλία και των συλλογικών ευθυνών περιθωριοποίησης των ομοφυλόφιλων, όχι μόνο στο χώρο της εκπαίδευσης. Οι κάθε λογής παρεμβάσεις ένταξης ακολουθούν τη φιλοσοφία των κατηγοριοποιήσεων στη σφαίρα της επιβαλλόμενης κανονικοποίησης του μαθητικού πληθυσμού. Η ομοφυλοφιλία, όπως και άλλες διαφορετικότητες, συνδέεται άκριτα με τη ρητορική περί μαθησιακών δυσκολιών, με αποτέλεσμα να χάνεται ο στόχος της συμπερίληψης των μαθητών/τριών σύμφωνα με τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα ενδιαφέροντά τους. Αντί αυτού διαπιστώνεται μια αυξανόμενη τάση ενός αρνητικού λόγου περί ομοφυλοφιλίας, όπως αυτός κατασκευάζεται στο πλαίσιο του επίσημου εθνικού λόγου για τα χαρακτηριστικά της ελληνικής φυλής, σε μια γραμμική παρουσίαση των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών παραγωγής νοήματος της ύπαρξης. Τα χάσματα στη γραμμική αυτή προσέγγιση παρουσιάζονται ως ατομικά χαρακτηριστικά και μετατρέπονται σε ιδιότητες και πηγές προβλημάτων.

Η ομοφυλοφιλία υπάρχει στη σιωπή της περιρρέουσας αισθησιακότητας*, μέσα σε ένα συμπαγές ιστορικό και πολιτισμικό πλαίσιο και δεν καταφέρνει να συνομιλήσει ανοικτά. Η ομοφυλοφιλία μ’ αυτόν τον τρόπο φαίνεται ότι υπάρχει σε ένα κοινωνικό και πολιτισμικό κενό στον επίσημο εκπαιδευτικό λόγο, γεγονός που την οδηγεί στα χέρια των «ειδικών» που χειρίζονται τις τύχες και τις ζωές των μαθητών. Ενισχύεται έτσι η καταπίεση της σιωπηλής αποδοχής της ύπαρξης με αποτέλεσμα οι περισσότεροι στο χώρο της εκπαίδευσης να ενδιαφέρονται υποκριτικά για το «γιατί δεν εκφράζεται ανοιχτά το παιδί». Η επιβολή της σιωπής στους μαθητές δικαιολογείται ως ένδειξη ενός προβληματικού εαυτού και ο δημόσιος λόγος υποτάσσεται στις παρεμβατικές πρακτικές του τύπου: «Το ομοφυλόφιλο παιδί δεν έχει ενσωματώσει τη διάκριση ρόλων στην οικογένεια και για αυτό ευθύνεται η οικογένειά του» κ.λπ. Οι κυρίαρχες αντιλήψεις για την κατάκτηση των μαθησιακών στόχων συνδέονται με τις κυρίαρχες αντιλήψεις περί «παραβατικότητας». Δεν κατασκευάζεται μόνο ένας αρνητικός λόγος περί ομοφυλοφιλίας, αλλά στεκόμαστε σε μια επιφανειακή περιγραφή των συνθηκών παραγωγής στερεοτύπων περί παραβατικότητας, μαθησιακών δυσκολιών και ενδοσχολικής βίας. Τα τελευταία ζητήματα εκλαμβάνονται σαν οι σχέσεις να είναι παγιωμένες και στις περισσότερες των περιπτώσεων περιγράφεται πώς αναμένεται να συμπεριφερθεί ένα ομοφυλόφιλο άτομο με βάση προκαθορισμένους εκπαιδευτικούς στόχους και πρακτικές.

Τα ρευστά όρια της ύπαρξης παγώνουν σε θολές εικόνες ως αντικατοπτρισμοί της καταπίεσης για το πώς πρέπει να συμμετέχει ένας/μία μαθητής/τρια σε σχολικό περιβάλλον. Πίσω από τον καθρέφτη των εικόνων αυτών υποτίθεται και υπονοείται πάντα ότι «κάτι συμβαίνει στον ψυχισμό του ομοφυλόφιλου ατόμου». Ακολουθείται μια πολιτική έκφρασης και απόκρυψης συναισθημάτων που σπάνια συνδέεται με την κουλτούρα των σχολικών μονάδων, οι οποίες σε καμία περίπτωση δεν ευνοούν την ανοιχτή και ελεύθερη συνομιλία. Τα συναισθήματα χάνουν την υλικότητά τους και οι συναισθηματικές εκφράσεις ομογενοποιούνται σε μια προβληματικοποίηση της σιωπής ως έμβλημα παθητικότητας του ατόμου.

Για να ανοίξει ο διάλογος για την ισότιμη συμμετοχή στην εκπαίδευση (inclusive education) απαιτείται από τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας να στρέψουν κριτικά τη προσοχή τους στους μηχανισμούς ετικετοποίησης των μαθητών και να συνειδητοποιήσουν το βαθμό κλειστότητας των σχολικών μονάδων πέρα από στερεοτυπικούς χαρακτηρισμούς περί ενεργητικής/παθητικής συμμετοχής των μελών της σχολικής κοινότητας. Θα κατανοήσουμε τότε ότι η σιωπή είναι συναισθηματική έκφραση και ότι αυτή δεν ενοχοποιεί το άτομο, αλλά τις περισσότερες φορές είναι αντίδραση, όχι ενός προβληματικού εαυτού, αλλά αντίσταση στις εξουσιαστικές λογικές. Έτσι ο εκπαιδευτικός κόσμος θα αρχίσει να συζητά απελευθερωτικά για τους μαθητές. 

Το σχολείο δεν έχει το αποκλειστικό προνόμιο της κατασκευής των επιμέρους κατηγοριοποιήσεων των μαθητών. Αυτές προϋπάρχουν και αιωρούνται σε όλο το κοινωνικό γίγνεσθαι, παρόλο που οι εκπαιδευτικές πρακτικές πρεσβεύουν ότι εφαρμόζουν και υπακούουν σε μια ουμανιστική αντίληψη του σεβασμού.  Ωστόσο η έννοια του σεβασμού  δεν σχετίζεται μόνο  με τις λογικές των εκπαιδευτικών δομών, αλλά είναι ένα σύνθετο κοινωνικο-πολιτικό ζήτημα. Οι όψεις της κοινωνικής ζωής μπαίνουν στο σχολείο διαμέσου των ιστοριών ζωής. Η σχολική ζωή δεν καθορίζεται μόνο από τη ζωή μέσα στο σχολείο, συνεπώς ο σεβασμός στη διαφορετικότητα είναι αποτέλεσμα πολύπλοκων κοινωνικών ζυμώσεων, γεγονός που από μόνο του επιβάλλει την ανοιχτότητα των σχολικών μονάδων σε έναν διαρκή διάλογο, όχι μόνο για το τι σημαίνει σχολείο, αλλά και για το τι σημαίνει κάθε φορά διδασκαλία και φροντίδα, δύο έννοιες οι οποίες δεν είναι συμπληρωματικές στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Οι οικογενειοκεντρικές απόψεις που κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία συνδέονται με την απαίτηση για ένα σχολείο προσαρμοσμένο στις ανάγκες των εκπαιδευτικών εις βάρος της ανάδειξης του σχολείου ως τόπου κοινωνικότητας και φροντίδας. Ο φετιχισμός της εργασίας υπογραμμίζει και προσδιορίζει το νοηματικό περιερχόμενο της προσφοράς και του σεβασμού σε στρατηγικές συναισθημάτων που υπακούουν στις επιταγές της εφαρμογής κανονιστικών προτύπων και συμπεριφορών. Ο σεβασμός έτσι δεν αποτελεί στοιχείο ενδυνάμωσης και χειραφέτησης, αλλά αναλυτικό εργαλείο ανίχνευσης και διαπίστωσης προβλημάτων και ιδιαιτεροτήτων (μαθησιακές δυσκολίες, ψυχολογικά και συναισθηματικά προβλήματα, απόσπαση προσοχής, υπερκινητικότητα, διαταραχές λόγου, υψηλό νοητικό δυναμικό κλπ.). Αυτή η υστερική καταγραφή προβλημάτων του μαθητικού πληθυσμού αποσιωπά τα δομικά χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών συστημάτων και παρουσιάζει τις διαφορετικότητες ως ατομική ιδιότητα. Η ιατρικοποίηση της εκπαίδευσης λειτουργεί ως στοιχείο παραγωγής ενοχών και παράλληλα εγκλωβίζει τις συμπεριφορές σε γραμμικούς συσχετισμούς κοινής λογικής. Η διάκριση ενήλικου και ανήλικου λόγου αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο του κατασκευασμένου σεβασμού με αποτέλεσμα οι επικοινωνιακές στρατηγικές να ενοχοποιούν τη σιωπή ως ένδειξη αδυναμίας και παθητικότητας. Τα ομοφυλόφιλα άτομα δεν έχουν έτσι τη δυνατότητα να εκφράζονται ανοιχτά και η σιωπή τους ερμηνεύεται ως αποδοχή της περιθωριακότητάς τους. Το εκπαιδευτικό σύστημα ενισχύει με αυτόν τον τρόπο την αναπαραγωγή στερεοτύπων περί έκφρασης συναισθημάτων και η εξέταση-διάγνωση επικυρώνει τη διάκριση με «γεμάτες ενδιαφέρον και σεβασμό» ερωτήσεις του τύπου: «Τι συμβαίνει στο παιδί;». Το αποτέλεσμα είναι να παραμένει η εννοιολογική σύγχυση περί ομοφυλοφιλίας και η σύνδεση της με αρνητικές πτυχές της μαθητικής ζωής.

Κλείνοντας θέλουμε να επισημαίνουμε ότι με κανέναν τρόπο δεν υπονοούμε εδώ ότι τα παραπάνω αποτελούν ενιαία εξηγητικά μοντέλα και επιπλέον δεν περιγράφουμε ένα ολοκληρωτικό σύστημα, αλλά μια κυρίαρχη τάση, που σε ορισμένες περιπτώσεις συνομιλεί (άγαρμπα) με τον νεωτερικό λόγο περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων. έναν λόγο στο όνομα του «σεβασμού», στο όνομα του «δέους» απέναντι στην ανθρώπινη ύπαρξη, όπως αυτή κατασκευάζεται συλλογικά, έναν λόγο που τοποθετεί στο μικροσκόπιο της  «ψυχολογικής υποστήριξης» ό,τι δεν εμπίπτει στους ηγεμονικούς προσδιορισμούς περί αναπαραγωγής, εξοβελίζοντας καθετί που ανταποκρίνεται με διαφορετικούς τρόπους στα στεγανά που θέτει η λογική της φυσικοποίησης των κανονιστικών προτύπων περί διαπαιδαγώγησης και ανατροφής. Δεν είναι μόνο η διδασκαλία η μοναδική έννοια που εμπεριέχεται στο σχολικό περιβάλλον, αλλά και οι πολιτικοί προσδιορισμοί και οι πολιτικές κατευθύνσεις μιας ευρύτερης έννοιας: αυτής της φροντίδας, όχι μιας εξουσιαστικής φροντίδας, αλλά  μιας φροντίδας ως ενδυνάμωσης της συλλογικής δράσης προς μια χειραφετησιακή εκπαίδευση (emancipatory education). 

*χρησιμοποιούμε τον όρο αισθησιακότητα ,όχι ως μετάφραση του όρου sexism, αλλά ως μετάφραση του όρου sensibility, δηλαδή την παρερμηνεία των συναισθημάτων (emotions) μέσα στις συμβατικές αντιλήψεις περί αισθήσεων.

Αλήθεια, εσύ επέλεξες «να γίνεις» ετεροφυλόφιλη;

Μια συζήτηση με στρατηγική και ταυτοτική σημασία για τη ριζοσπαστική - αντικαπιταλιστική πτέρυγα του ΛΟΑΤ κινήματος

  

Του Στρατή Γατελούζου*

(από το τεύχος 2 του "lgbt-Κόκκινο", Ιούνιος 2013)

Το ερέθισμα για τη συγγραφή του παρόντος άρθρου ήταν η προκήρυξη της γυναικείας ομάδας της ΑΝΤΑΡΣΥΑ[1]  που μοιράστηκε στο Gay Pride της Αθήνας στις 9 Ιούνη 2012. Από πολλά άλλα ενδιαφέροντα και σημαντικά που περιέχονται στην προκήρυξη αυτή, σε αυτό το κείμενο θα πραγματευτώ κυρίως το ζήτημα αν ο άνθρωπος επιλέγει με τη θέλησή του την ερωτική του ταυτότητα (και την ταυτότητα κοινωνικού φύλου). Οι συντάκτριες της προκήρυξης θεωρούν ότι οι άνθρωποι «επιλέγουν το σεξουαλικό τους προσανατολισμό», θέση με την οποία διαφωνώ κάθετα, καθώς πιστεύω ότι -αν υιοθετηθεί από τη ριζοσπαστική – αντικαπιταλιστική πτέρυγα του ΛΟΑΤ κινήματος- έχει σημαντικές αρνητικές συνέπειες.

Είναι η πρώτη προκήρυξη που δημοσιεύει η ΑΝΤΑΡΣΥΑ ειδικά για το ΛΟΑΤ ζήτημα και αυτό από μόνο του είναι μια θετική για τους ομοφυλόφιλους εξέλιξη. Πόσο μάλλον, που οι συντάκτριες του κειμένου εντοπίζουν με έμφαση τον πυρήνα της καταπίεσης που νιώθουμε οι ΛΟΑΤ στην Ελλάδα: Η ομοφυλοφιλία δε διώκεται ποινικά (ακόμα…), ωστόσο το καπιταλιστικό κράτος και η ορθόδοξη εκκλησία έχουν φροντίσει να στιγματίσουν τους γκέι ως μιαρούς και ανώμαλους, με συνέπεια η μεγάλη πλειονότητα των ομοφυλόφιλων να αναγκαζόμαστε να κρύβουμε τη σεξουαλική/ερωτική μας ταυτότητα σχεδόν από ολόκληρο τον κοινωνικό μας περίγυρο – να κλεινόμαστε στην ντουλάπα, όπως είναι η χαρακτηριστική έκφραση.

Από αυτήν την οδυνηρή για εμάς κατάσταση είναι εμπνευσμένος και ο τίτλος της προκήρυξης: «Μη βγεις απ’ την ντουλάπα. Σπάσ’ την!!» Πέρα όμως από την αποκάλυψη της υπόγειας και άκρως καταπιεστικής πραγματικότητας που οι γκέι βιώνουμε όταν κρυβόμαστε επιμελώς, ο συγκεκριμένος τίτλος φέρνει έμμεσα στην επιφάνεια και την ταξική διάσταση του ζητήματος:  Μέχρι τώρα, στο ελληνικό ΛΟΑΤ κίνημα κυριαρχούσε το (νέο)φιλελεύθερο πρόταγμα «Βγες από την ντουλάπα» που στοχοποιούσε τον κάθε ομοφυλόφιλο προσωπικά επειδή έκρυβε την ερωτική^[2] του ταυτότητα, με αποτέλεσμα να μην (απο)δείχνει στην κοινωνία ότι είναι “φυσιολογικός άνθρωπος”^[3] όπως και οι ετεροφυλόφιλοι και επομένως να συνεχίζονται τα κοινωνικά στερεότυπα περί ανωμαλίας κλπ. Όπως κάνουν και με το ζήτημα της φτώχειας^[4], οι νεοφιλελεύθεροι θεωρούν υπεύθυνο τον κάθε ομοφυλόφιλο που κρύβει την ερωτική  του ταυτότητα, αποσιωπώντας τις υλικές και κοινωνικές συνέπειες της άκριτης εξόδου από την ντουλάπα. Συνέπειες, που ολοφάνερα είναι λιγότερες (έως και ανύπαρκτες) για τους ομοφυλόφιλους καπιταλιστές που έχουν τα μέσα και την οικονομική ανεξαρτησία να τις αντιμετωπίσουν. Ο νεοφιλελευθερισμός τσουβαλιάζει στο ίδιο σακί το coming out του 30άρη φτωχού αγρότη στο Δοξάτο Δράμας και του ανοιχτά ομοφυλόφιλου και ευκατάστατου υπουργού εξωτερικών της Γερμανίας, Γκίντο Βέστερβέλε… Αντίθετα η ΑΝΤΑΡΣΥΑ καλεί τους ομοφυλόφιλους «Να μην βγουν απ’ την ντουλάπα» ως ξεχωριστά άτομα, αλλά να επιλέξουν τον (προφανώς συλλογικό) αγώνα της ανατροπής του ετεροσεξισμού και του καπιταλισμού, Να σπάσουν την ντουλάπα!!  

Θα μπορούσα να αναφερθώ και σε άλλα σημεία της προκήρυξης (πχ την κριτική στην ενθάρρυνση της σεξιστικής παιδείας από το καπιταλιστικό κράτος), με τα οποία συμφωνώ απόλυτα. Ωστόσο, θα επικεντρωθώ σε αυτά επί των οποίων έχω διαφωνίες. Και τα τρία είναι συγκεντρωμένα στην παράγραφο με τον τίτλο «Τι συμβαίνει με τις τρανσεξουαλικές και τις παρενδυτικές», στις δύο πρώτες σειρές.

Καταρχήν, τα τράνς άτομα δεν είναι μόνο (ή κυρίως) γυναίκες. Υπάρχουν και οι τρανς άνδρες, δηλαδή άνθρωποι που γεννήθηκαν με τα όργανα της γυναίκας, οι οποίοι όμως νιώθουν άνδρες. Μάλιστα κάποιοι από αυτούς τους άνδρες προβαίνουν σε εγχείριση επαναπροσδιορισμού φύλου. Όσο και αν η καταπίεση που υφίστανται οι τρανς γυναίκες είναι σαφώς μεγαλύτερη, αυτό δε σημαίνει ότι είναι σκόπιμο να αναφερόμαστε στα τρανς άτομα μόνο στο θηλυκό γένος. Και μη θεωρήσουμε ότι οι τρανς άνδρες σπανίζουν: Εγώ προσωπικά έχω γνωρίσει δύο τρανς άνδρες στη HOMOphonia, τη συλλογικότητα που διοργανώνει το lgbt Pride  της Θεσσαλονίκης.

Έρχομαι και στο επόμενο (πολύ σημαντικό) ζήτημα: Οι συντρόφισσες της γυναικείας ομάδας αναφέρονται στα τρανς/διεμφυλικά άτομα ως «τους ανθρώπους που επιλέγουν αυτούς τους σεξουαλικούς προσανατολισμούς». Εδώ φαίνεται να υπάρχει σύγχυση ανάμεσα στις έννοιες της «σεξουαλικής/ερωτικής ταυτότητας» και της «ταυτότητας κοινωνικού φύλου». Η σεξουαλική/ερωτική ταυτότητα αφορά το αν ένας άνθρωπος έλκεται ερωτικά από το άλλο ή το ίδιο φύλο (ή και τα δύο). Αντίθετα, η ταυτότητα κοινωνικού  φύλου έχει να κάνει με την προσωπική αντίληψη του κάθε ανθρώπου για το φύλο του. Οι τρανς/διεμφυλικοί άνθρωποι είναι ετεροφυλόφιλοι στη μεγάλη τους πλειονότητα, επομένως αυτό που τους αφορά είναι η «ταυτότητα φύλου» (ή αλλιώς «έκφραση φύλου») και όχι η «ερωτική ταυτότητα». Θα φέρω και ένα παράδειγμα για να γίνω πιο κατανοητός. Μία τρανς/διεμφυλική γυναίκα έχει γεννηθεί με αρσενικά όργανα, αλλά νιώθει γυναίκα. Πιθανότατα ντύνεται γυναικεία και φέρεται γυναικεία (σύμφωνα με τις κοινωνικές νόρμες συμπεριφοράς). Ίσως να παίρνει και ορμόνες και να κάνει τελικά και εγχείρηση επαναπροσδιορισμού φύλου. Όμως ερωτικά έλκεται από τους άνδρες.  Άρα η “επιλογή” της, δεν έχει να κάνει με τη σεξουαλική/ερωτική ταυτότητα, αλλά μόνο με το φύλο. Είναι μία ετεροφυλόφιλη διεμφυλική γυναίκα.

Η συζήτησή μας δεν έχει να κάνει με το αν «γεννιέσαι ή γίνεσαι»

Το τρίτο και κυριότερο θέμα πάνω στο οποίο θα αντιπαρατεθώ με την εν λόγω προκήρυξη είναι το αν ο άνθρωπος επιλέγει με τη θέλησή του την ερωτική του ταυτότητα (και την ταυτότητα κοινωνικού φύλου). Οι συντάκτριες της προκήρυξης θεωρούν ότι οι άνθρωποι «επιλέγουν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό», μία θέση με την οποία διαφωνώ κάθετα.

Σε πρώτη φάση, να διευκρινίσω ότι δεν αναφέρομαι στο αν γεννιέσαι ή γίνεσαι ομοφυλόφιλος. Αυτό είναι ένα ερώτημα στο οποίο πράγματι η αριστερά δεν μπορεί να πάρει θέση, αφού οι επιστημονικές έρευνες είναι αντικρουόμενες μεταξύ τους και δεν έχουν καταλήξει σε ακλόνητα συμπεράσματα. Από το ελάχιστο που έχω ψάξει το θέμα, οι πρόσφατες έρευνες βρίσκουν πιθανότερη τη γονιδιακή εξήγηση. Όμως στις παρούσες συνθήκες της συντριπτικής κυριαρχίας του ακραίου νεοφιλελευθερισμού στα περισσότερα πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα παγκοσμίως, δεν μπορώ ακόμα να εμπιστευτώ αβασάνιστα αυτές τις έρευνες, καθώς έχω βάσιμες υποψίες πως επηρεάζονται από την κυρίαρχη ιδεολογία.

Πάντως και οι δύο περιπτώσεις «βγάζουν προβλήματα» αν τις εξετάσει κανείς με αριστερή οπτική: Το να «γεννιέσαι ομοφυλόφιλος» μας βάζει στο τρυπάκι των γονιδίων και της γενετικά προκαθορισμένης συμπεριφοράς. Αλλά και το «να γίνεσαι ομοφυλόφιλος» από επιρροή του κοινωνικού περιβάλλοντος στο οποίο μεγάλωσες, και αυτό μπορεί να έχει ολοφάνερες προβληματικές προεκτάσεις (πάντα από αριστερή σκοπιά): Αν πχ «έγινες ομοφυλόφιλος επειδή ήσουν το μόνο αγόρι ανάμεσα σε 4 αδέρφια», τότε αυτό μπορεί να οδηγήσει τους γονείς σου να σου επιβάλλουν να συμμετέχεις από πολύ μικρή ηλικία σε θεωρούμενες “ανδρικές” συλλογικότητες και δραστηριότητες (ποδοσφαιρικές ομάδες, συλλογικότητες πολεμικών τεχνών και άλλα που δεν μπορεί να φτάσει το μυαλό μου), ώστε «να μη σου λείψει το ανδρικό πρότυπο» και άρα «να γίνεις σωστός άνδρας» που θα συναναστρέφεται για φιλική παρέα με άνδρες και θα θέλει τις γυναίκες μόνο για σεξ (άντε και για έρωτα, στην πιο εκλεπτυσμένη εκδοχή της ετεροκανονικής κοινωνίας). Μπορεί να ακούγεται εντελώς διεστραμμένο που παρουσιάζω ένα τέτοιο σενάριο, παρόλα αυτά - αν το καλοσκεφτείτε - δεν είναι ούτε σπάνιο ούτε καν ακραίο. Η ετεροκανονικότητα είναι πολύ βαθιά ριζωμένη στην καπιταλιστική κοινωνία και επομένως, αν παγιωθεί το συμπέρασμα ότι «γίνεσαι ομοφυλόφιλος», τότε πολλοί άνθρωποι θα κάνουν το παν να αποφύγουν αυτές τις κοινωνικές/περιβαλλοντικές προϋποθέσεις που «σε κάνουν ομοφυλόφιλο».

Επομένως, εδώ θα συμφωνήσω πως η αριστερά δε γίνεται να συμμετάσχει στη συζήτηση του αν «γεννιέσαι» ή «γίνεσαι». Παρόλα αυτά έχω άποψη, κρίνοντας και από τη δική μου περίπτωση: Για τη διαμόρφωση της δικής μου ομοφυλοφιλικής ερωτικής ταυτότητας πιστεύω πως πρόκειται για μια (μάλλον) περίπλοκη ιστορία, που πιθανότατα αποτελεί το αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης κοινωνικο-περιβαλλοντικών και βιολογικών παραγόντων. Το σίγουρο είναι πως ό,τι κι αν έγινε, η ερωτική μου ταυτότητα παγιώθηκε σε πολύ μικρή ηλικία, τόσο μικρή που δεν μπορώ να θυμηθώ τίποτα. Ενδεχόμενα μία ψυχανάλυση να μου έδινε απαντήσεις, αλλά δεν έχω ούτε τα λεφτά ούτε τη διάθεση να κάνω κάτι τέτοιο (δεν το θεωρώ σημαντικό να μάθω το «γιατί» και το «πως» - αυτός είμαι και είναι ΑΔΥΝΑΤΟ να αλλάξω / “επιλέξω” κάτι διαφορετικό.

Η ομοφυλοφιλία μάς βρίσκει - δεν τη βρίσκουμε εμείς!

Ωστόσο, το βασικό ζήτημα δεν είναι το αν η ομοφυλοφιλία είναι επίκτητη, αλλά το αν είναι επιλέξιμη από τον ίδιο τον άνθρωπο: Επιλέγεις με βάση την προσωπική σου βούληση ποιά θα είναι η ερωτική σου ταυτότητα ή αυτή προκύπτει ΠΑΡΑ τη θέλησή σου;  Ακόμα και αν δεχτούμε προς στιγμήν πως «ομοφυλόφιλος γίνεσαι», υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές:

α) Γίνεσαι ομοφυλόφιλος υπό την επίδραση κοινωνικών/περιβαλλοντικών παραγόντων που δεν εξαρτώνται από εσένα;

β) Ή «το επιλέγεις» παίρνοντας απλά μια απόφαση;

Για μένα (αλλά και για τη συντριπτική πλειονότητα των ίδιων των ομοφυλόφιλων) το δεύτερο ΔΕΝ ισχύει! Δεν είναι δυνατόν να πάρεις απόφαση να σου αρέσει το ίδιο ή το άλλο ή και τα δύο φύλα!! Και μόνο που χρησιμοποιούμε το ρήμα «αρέσει», ε, αυτό τα λέει όλα!

Το τι αρέσει σε έναν άνθρωπο μπορεί να έχει μια εξήγηση ως προς το πώς προέκυψε (γονιδιακά ή/και από το κοινωνικό περιβάλλον), αλλά σίγουρα δεν ανάγεται σε προσωπικές αποφάσεις. Δε γίνεται να σου αρέσει από μικρός η σοκολάτα και να σιχαίνεσαι τη μόκα, και κάποια στιγμή στα 25 να κάτσεις και να το σκεφτείς και να πάρεις την απόφαση ότι τέρμα, «τώρα πια θα μου αρέσει η μόκα και θα σιχαίνομαι τη σοκολάτα». Ακόμα και αν σου ΣΥΜΒΕΙ κάτι τέτοιο στα 25 σου, αυτό δε θα έχει να κάνει με αποφάσεις με βάση την δική σου βούληση, αλλά με άλλους παράγοντες, μη ελέγξιμους από εσένα. Πχ ίσως να είχες κάποια τραυματική εμπειρία με τη μόκα στην παιδική σου ηλικία - να σου θύμιζε η μυρωδιά της κάτι άλλο που δε σου άρεσε ή (πιο πιθανό) να σου είχαν εμφυσήσει το φόβο ενάντια στο διαφορετικό και το σπάνιο - και κάποια στιγμή σε μεγαλύτερη ηλικία να απέβαλες αυτόν τον φόβο και άρα να διαπίστωσες ότι και η μόκα είναι μια χαρά. Εδώ, το μόνο που ελέγχεις με προσωπική απόφαση είναι το φόβο σου. Η επιθυμία για μόκα υπήρχε, αλλά είχε διαστρεβλωθεί/αντιστραφεί εξαιτίας τυχαίων γεγονότων. Αλλά, όπως και να το κάνουμε, δε γίνεται απλά να αποφασίσεις ότι θα σου αρέσει ή δε θα σου αρέσει κάτι! Πόσο μάλλον, εάν πρόκειται για κάτι τόσο ουσιώδες, όπως η ερωτική ταυτότητα (αλλά και η ταυτότητα φύλου).

Ο όρος λοιπόν «σεξουαλική/ερωτική επιλογή» εμπεριέχει και την έννοια της προσωπικής απόφασης, γι’ αυτό και δεν τον προτιμούν οι περισσότεροι ομοφυλόφιλοι: Διότι είτε ισχύει ότι έτσι γεννήθηκαν είτε ότι έτσι διαμορφώθηκαν μετά τη γέννησή τους, το σίγουρο είναι πως ΔΕΝ ΤΟ ΕΠΕΛΕΞΑΝ!

Άλλωστε ειδικά σε ό,τι αφορά την ανδρική ομοφυλοφιλία, τα πράγματα είναι αυταπόδεικτα (εδώ αναγκαστικά θα μιλήσω λιγάκι ωμά): Δε γίνεται να… επιλέξει ένας γκέι άνδρας να έχει στύση με γυναίκες, εκτός κι αν την ώρα που θα συνευρίσκεται με μια γυναίκα, φαντασιωθεί κάποιον άνδρα…. (Αναφέρομαι κυρίως στους γκέι άνδρες, όχι στους αμφί).

Αντιλαμβάνομαι και συμφωνώ πλήρως με το αίτημα της υπεράσπισης της ελευθερίας, στο οποίο στοχεύει η προκήρυξη. Όμως ταυτόχρονα δείχνει να παίρνει θέση με ξεκάθαρη διατύπωση υπέρ της «επιλογής». Μάλιστα, φαίνεται να είναι τόσο έντονη η πεποίθηση των συντακτριών της προκήρυξης υπέρ της «επιλογής», που δεν χρησιμοποιούν τον όρο «σεξουαλική επιλογή» σκέτο, αλλά μιλούν για «τους ανθρώπους που επιλέγουν αυτούς τους σεξουαλικούς προσανατολισμούς»! Έτσι, η γυναικεία ομάδα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ παίρνει έναν όρο που επικράτησε ακριβώς επειδή έχει «ουδέτερο χαρακτήρα», και τον ενσωματώνει στην άποψη περί σεξουαλικής επιλογής! Εννοώ ότι ο «σεξουαλικός προσανατολισμός» χρησιμοποιείται ευρύτατα τα τελευταία χρόνια από το ΛΟΑΤ κίνημα, γιατί είναι ένας όρος που δεν παίρνει θέση ούτε υπέρ της «επιλογής» ούτε κατά. Βέβαια, δεδομένου ότι αντικατέστησε τον όρο «σεξουαλική επιλογή/προτίμηση», λειτουργεί υπέρ όσων δε θεωρούν ότι «επέλεξαν» - που είναι και η πλειονότητα. Ωστόσο, αδιαμφισβήτητα παραμένει ουδέτερος όρος.

Ένας τέτοιος λεκτικός χειρισμός από τη γυναικεία ομάδα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ δεν μπορεί να «εξηγηθεί» απλά και μόνο γιατί η πρόθεσή της ήταν να υπερασπιστεί την ελευθερία, η οποία είναι δυνατό να εκφραστεί και με άλλους τρόπους, χωρίς να χρησιμοποιείται ο όρος «επιλογή». Για παράδειγμα, θεωρώ εύστοχη τη διατύπωση στην ανακοίνωση της γυναικείας ομάδας της ΟΚΔΕ-Σπάρτακος για τις ομοφοβικές διαφημίσεις 11880 (γατάκι, μπανάνα κλπ), στο σημείο που μιλάει για τα «1,2,3,4 κουτάκια σεξουαλικότητας»[5]. Σε αυτό το κείμενο η ΟΚΔΕ υπερασπίζεται το δικαίωμα έκφρασης, κάτι όμως που - κατά τη γνώμη μου -  είναι πολύ διαφορετικό από το δικαίωμα επιλογής. Θα μπορούσε λοιπόν να χρησιμοποιείται ο όρος «δικαίωμα έκφρασης», που είναι «ευρύς» και (επίσης) ουδέτερος. Αντίστοιχα ο πιο ισχυρός όρος που τάσσεται κατά της «επιλογής» είναι η «σεξουαλική/ερωτική ταυτότητα», τον οποίο παρεμπιπτόντως χρησιμοποιώ επιθετικά από τις πρώτες γραμμές αυτού του κειμένου, αμυνόμενος στο «σεξουαλική επιλογή» της εν λόγω προκήρυξης. Υπάρχει λοιπόν μια ολόκληρη γκάμα ορολογίας, από το ένα ως το άλλο άκρο:

Επιλογή – Προτίμηση – Έκφραση/Προσανατολισμός – Ταυτότητα

Οι συνέπειες της άποψης περί «επιλογής»

Δικαίως θα αναρωτηθείτε για ποιο λόγο επιμένω τόσο πολύ.

Δεν είναι βέβαια ο σκοπός μου να κριτικάρω τη γυναικεία ομάδα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, αλλά να αναδείξω τις συνέπειες της άποψης περί «σεξουαλικής επιλογής».

Πρώτον, αυτή είναι η πραγματικότητα την οποία ζούμε εκατοντάδες χιλιάδες ομοφυλόφιλες και ομοφυλόφιλοι στην Ελλάδα (και παντού): Ελάχιστοι από εμάς θα πουν ότι «επέλεξαν να γίνουν ομοφυλόφιλοι». Ακόμα και όσοι δηλώνουν κάτι τέτοιο, στην ουσία υπερασπίζονται το δικαίωμά τους στην ελεύθερη έκφραση, και όχι στην επιλογή. Εξαιρούνται φυσικά οι αμφιφυλόφιλοι άνθρωποι, που όμως ΚΑΙ αυτοί δεν επιλέγουν ποιο από τα 2 φύλα τους αρέσει περισσότερο (αν δεν τους αρέσουν και τα 2 φύλα εξίσου) ούτε και με ποιο φύλο/άνθρωπο θα συνάψουν σχέση σε κάθε φάση της ζωής τους. Απλά τους προκύπτει άλλοτε να ερωτεύονται το άλλο φύλο και άλλοτε το ίδιο. Και για να το γενικεύσω ακόμα περισσότερο, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να επιλέξει ποιόν/ποιά θα ερωτευτεί! Αν ήταν έτσι, θα… επιλέγαμε να ερωτευτούμε κάποιο στενό φιλικό μας πρόσωπο, με το οποίο προφανώς μας συνδέουν κοινές εμπειρίες, αντιλήψεις και ενδιαφέροντα. Μακάρι να ήταν τόσο απλά τα πράγματα στον έρωτα, αλλά δεν είναι…

Δεύτερον, αν μιλάμε για «σεξουαλική επιλογή», υπονοούμε ότι εφόσον ένας άνθρωπος θελήσει, τότε μπορεί και να αλλάξει τη ερωτική του ταυτότητα. Σε απλά ελληνικά, αφού «οι ομοφυλόφιλοι επιλέγουν να γίνουν ομοφυλόφιλοι», άρα ΓΙΝΕΤΑΙ και να μην το επιλέξουν, ή -ακόμα χειρότερα- υπάρχει και τρόπος «για να αλλάξουν» και να γίνουν ετεροφυλόφιλοι ή bisexual! Μα από αυτήν την παραδοχή πιάνονται οι μονοθεϊστικές θρησκείες και μας λένε ότι εμείς επιλέξαμε να γίνουμε ομοφυλόφιλοι και ότι με συστηματική… προσευχή στο θεό, θα αλλάξουμε και θα γίνουμε στρέιτ! Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τις κλινικές που διατείνονται ότι «θεραπεύουν από την ομοφυλοφιλία», μόνο που αυτές δε «σε αλλάζουν» με προσευχή, αλλά με διάφορες βάρβαρες και εντελώς αντιεπιστημονικές «ιατρικές» πρακτικές. Μάλιστα, πρόσφατα στην Καλιφόρνια απαγορεύτηκε διά νόμου η «θεραπεία της ομοφυλοφιλίας» στους ανήλικους ^[6], μια πραγματικά μεγάλη νίκη του ΛΟΑΤ κινήματος.

Η queer (κουίρ) θεωρία και το ζήτημα της ταυτότητας

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος λόγος, και αυτός αφορά την ίδια την ουσία του επαναστατικού μαρξισμού. Η άποψη για «σεξουαλική επιλογή» έχει διαμορφωθεί/ενισχυθεί υπό τη σαφέστατη επιρροή της queer θεωρίας[7]  και του τρίτου κύματος του φεμινισμού: Πρόκειται για δύο μεταμοντέρνα κινήματα, που έχουν υιοθετηθεί κυρίως από αναρχοαυτόνομες συλλογικότητες, αλλά έχουν επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό και την 4η Διεθνή. Την αναλυτική μου κριτική στο queer κίνημα θα την ασκήσω σε κάποιο επόμενο άρθρο μου. Για την ώρα θα περιοριστώ στα παρακάτω.

Το βασικό πρόταγμα της queer θεωρίας είναι η πλήρης αποδόμηση των ταυτοτήτων. Σύμφωνα με τους queer (τους «αλλόκοτους», στα ελληνικά), κάθε ταυτότητα είναι καταπιεστική για τον άνθρωπο, επειδή τον περιορίζει εντός του πλαισίου της ταυτότητας αυτής. Ακόμα και η ίδια η ταυτότητα του «ομοφυλόφιλου» θεωρείται καταπιεστική, αφού «καναλιζάρει προς την αποκλειστική ομοφυλοφιλία τον άνθρωπο που αυτοπροσδιορίζεται έτσι»: Ακόμα και αν σε κάποια φάση της ζωής του ερωτευθεί κάποιον/-α του άλλου φύλου, «δε θα το επιτρέψει στον εαυτό του, γιατί είναι ομοφυλόφιλος». Βέβαια, γι’ αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει η ερωτική ταυτότητα του αμφιφυλόφιλου, αλλά οι queer την αντιμετωπίζουν και αυτήν σαν άκρως περιοριστική. Τα ίδια πιστεύουν και για τις ταυτότητες φύλου, δηλαδή αμφισβητούν ανοιχτά την ίδια την έννοια του βιολογικού φύλου και κυρίως τις συμπεριφορές με τις οποίες συνδέεται το κάθε φύλο. Έτσι, υιοθετούν τον όρο queer για κάθε σεξουαλική/ερωτική ταυτότητα και ταυτότητα φύλου. Επί της ουσίας, ή μάλλον «στρατηγικά», δεν έχουν λάθος. Πράγματι, στην κοινωνία της καθολικής χειραφέτησης, τον κομμουνισμό, όλοι και όλες θα είμαστε queer, με την έννοια ότι οι ταυτότητες ομοφυλόφιλος, ετεροφυλόφιλος, άνδρας, γυναίκα δεν θα έχουν καμία απολύτως κοινωνική συνέπεια και σημασία.

Αποδόμηση ταυτοτήτων στην κοινωνία της καταπίεσης;

Από εδώ και πέρα όμως αρχίζει η διαφωνία μου. Οι queer και οι αναρχοαυτόνομοι έχουν την πεποίθηση ότι είναι δυνατόν να φτάσουμε στην πλήρη αποδόμηση των ταυτοτήτων εδώ και τώρα, χωρίς κανένα ενδιάμεσο στάδιο (άλλωστε, την ίδια γνώμη έχουν και για τη διάλυση του κράτους και το πέρασμα στον κομμουνισμό). Στην ουσία πιστεύουν ότι, στο πλαίσιο μιας καταπιεστικής και εκμεταλλευτικής κοινωνίας όπως ο καπιταλισμός, οι άνθρωποι μέσω της ατομικής επιλογής μπορούν να υπερβούν τις κοινωνικές αιτίες της καταπίεσης χωρίς αυτές να ξεριζωθούν (ή έστω αποδυναμωθούν σημαντικά) από την κοινωνία. Ενώ λοιπόν οι επαναστάτες μαρξιστές και μαρξίστριες έχουμε το ίδιο στρατηγικό όραμα με τους queer (θα έπρεπε να) διαφωνούμε ως προς τη διαδρομή προς αυτό το όραμα, δηλαδή ως προς την τακτική μας. Μέσα στο πλαίσιο του αγριότερου νεοφιλελεύθερου και νεοσυντηρητικού καπιταλισμού των τελευταίων 100 χρόνων, είναι αναγκαίο σε πρώτη φάση να υπερασπιστούμε τις ταυτότητες των καταπιεσμένων και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτές. Σε αυτές τις συνθήκες, οι ομοφυλόφιλοι σαφώς και πρέπει να αυτοχαρακτηριζόμαστε ομοφυλόφιλοι και να αγωνιζόμαστε συλλογικά για το δικαίωμά μας στο γάμο, την οικογένεια, την εργασία και γενικώς για ίσα δικαιώματα. Είναι εντελώς ανέφικτο για μας να διεκδικήσουμε ισότητα, αν δεν κατοχυρώσουμε πρώτα τη διαφορετική ταυτότητά μας. Δε λέω φυσικά ότι το queer κίνημα είναι αντίθετο στις διεκδικήσεις δικαιωμάτων. Όμως δεν μπορούμε να αποβάλουμε την ταυτότητα του ομοφυλόφιλου, διεκδικώντας γενικά κι αόριστα ως queer. Η άρνηση κάθε ταυτότητας αποδυναμώνει τη διεκδίκηση δικαιωμάτων που συνδέονται με την ταυτότητα αυτή.

Το queer λοιπόν είναι ο στρατηγικός μας στόχος, από τον οποίο πάντως απέχουμε (δυστυχώς) πάρα πολύ. Κατά τη γνώμη μου, ακόμα και στο πλαίσιο της πρώτης φάσης του σοσιαλιστικού κράτους, και πάλι θα χρειάζεται να διατηρήσουμε το ομοφυλοφιλικό μας κίνημα και την ταυτότητα του ομοφυλόφιλου, μέχρι η ισότητα όλων να γίνει βίωμα. Τότε μόνο θα μπορούμε να μιλάμε για την οριστική αποδόμηση των ταυτοτήτων.

Άλλωστε, η έννοια της ταυτότητας είναι βασικό στοιχείο του επαναστατικού μαρξισμού: Με βάση την ταυτότητα του εργαζόμενου δομείται και η έννοια της τάξης. Η εργατική τάξη αποτελείται από «εργαζόμενους» και όχι γενικά από «ανθρώπους». Εάν εξοβελίσουμε από την ιδεολογία μας την έννοια της ταυτότητας, τότε μπαίνει σε αμφισβήτηση και η ίδια η έννοια της τάξης, και γενικότερα των συλλογικών υποκειμένων! Άρα η ιδεολογία μας δε θα είναι ο επαναστατικός μαρξισμός, ούτε καν ο αναρχισμός, αλλά ο… φιλελεύθερος ουμανισμός! Και για να το φτάσω ως το τέλος, θεωρώ την ερωτική ταυτότητα τουλάχιστον το ίδιο συμπαγή -εάν όχι και περισσότερο-  με την ταυτότητα του εργαζόμενου και προλετάριου: Αν είναι δύσκολο για τον εργαζόμενο στις σημερινές συνθήκες να αλλάξει κοινωνική τάξη, για τον ομοφυλόφιλο το να αλλάξει ερωτική ταυτότητα είναι τελείως ανέφικτο…

*Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε σε συντομευμένη μορφή (με επιμέλεια και επεξεργασία από τον Πάνου Κοσμά) στο Κόκκινο τεύχος 54.

   

---

[1] http://www.antarsya.gr/node/548

[2] Επιλέγω τον όρο «ερωτική» και όχι «σεξουαλική», διότι ο πρώτος είναι πιο ευρύς από τον δεύτερο. Τελευταία, παρατηρείται η τάση στο ΛΟΑΤ κίνημα να αντικαθιστά το «σεξουαλική» με το «ερωτική», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται μόνο ή κυρίως για επιδίωξη σωματικών ηδονών, αλλά και για ερωτικά συναισθήματα. Δεν είναι τυχαίο το σύνθημα του φετινού 2^ου  Thessaloniki Pride: «ελεύθερα πνεύματα – ελεύθερα σώματα».

[3] Δεδομένου ότι  ένα τεράστιο ποσοστό των ομοφυλόφιλων στην Ελλάδα και παγκοσμίως  είναι «άνθρωποι της διπλανής πόρτας», που ασκούν κάθε είδους επάγγελμα και δεν ξεχωρίζουν εμφανισιακά ή από «τη συμπεριφορά τους» σε σύγκριση με τους ετεροφυλόφιλους.

[4] «Είσαι φτωχός και άνεργος επειδή είσαι τεμπέλης». Οι (νέο)φιλελεύθεροι αποσιωπούν το ότι η ανεργία είναι δομικό στοιχείο του καπιταλισμού…

[5] http://www.okde.org/keimena/okde_040312.html

[6] http://www.10percent.gr/epikairotita/eidiseis/2968-2012-10-02-08-20-47.html

[7] Μία από τις κυριότερες εισηγήτριες της queer θεωρίας είναι η Judith Batler, με το πολύ γνωστό της βιβλίο «Αναταραχή φύλου: ο Φεμινισμός και η ανατροπή της ταυτότητας», εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

Συνδικάτα: ένας χώρος ριζοσπαστικής παρέμβασης για τα λοαδ δικαιώματα;

Η Terry Conway* μιλάει στο lgbt/kokkino για τη σχέση μεταξύ συνδικάτων και λοαδ κινήματος στη Βρετανία.

Τη συνέντευξη πήρε ο Γιώργος Γαλανής

(από το τεύχος 2 του "lgbt-Κόκκινο", Ιούνιος 2013)

Ερώτηση: Ποια είναι η σχέση και ο τρόπος οργάνωσης των λοαδ ατόμων στα συνδικάτα στη Βρετανία;

Terry Conway: Τα λοαδ άτομα έχουν οργανωθεί μέσα στα συνδικάτα στη Βρετανία εδώ και πολλά χρόνια. Αυτό ξεκίνησε με ανεπίσημες ομάδες στη δεκαετία του 1980, οι οποίες έφερναν σε επαφή ανθρώπους που ήταν γενικά ακτιβιστές του λοαδ κινήματος και αισθάνονταν ότι ήταν σημαντικό να κερδίσουν τη στήριξη του συνδικάτου για τα δικαιώματα των λοαδ - και να δημιουργήσουν έναν επίσημο χώρο όπου θα μπορούν να είναι οργανωμένοι/ες εντός του συνδικάτου.

Τότε ήμουν μέλος ενός συνδικάτου του δημοσίου τομέα και εκεί παλεύαμε να αλλάξουμε τους κανόνες του συνδικάτου για να επιτραπεί αυτός ο χώρος, ενώ την ίδια στιγμή κάναμε καμπάνιες για καθημερινά ζητήματα - κυρίως για θέματα που αφορούσαν διακρίσεις στο χώρο εργασίας.

Αυτό έλαβε χώρα την ίδια στιγμή όπου στο εσωτερικό του συνδικάτου, τουλάχιστον οι μαύροι εργάτες είχαν αρχίσει να οργανώνονται περισσότερο και να διεξάγουν έναν παρόμοιο αγώνα για την αναγνώρισή τους εντός των δομών του συνδικάτου. Οι δύο ομάδες ήταν ισχυροί σύμμαχοι.

Ερ.: Πόσο εύκολες ήταν αυτές οι αλλαγές;

T.C.: Ο αγώνας για αυτές τις αλλαγές ήταν μια πολύ συναρπαστική περίοδος. Είναι αλήθεια ότι έπρεπε να διαπραγματευτούμε μια σειρά από πολύ λεπτομερείς κανόνες, αλλά το σημαντικό ήταν ότι έπρεπε να πείσουμε τους ανθρώπους ότι, το να αντιτίθενται στις διακρίσεις εις βάρος των λοαδ ήταν ένα θέμα που τα συνδικάτα έπρεπε να λάβουν σοβαρά υπόψη - και ότι ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό σε συνεχή βάση είναι μέσω της υποστήριξης της αυτο-οργάνωσης των λοαδ ατόμων.

Για να είμαι ειλικρινής, πρέπει να ομολογήσω ότι έχω ξαναγράψει με κάποιο τρόπο την ιστορία που μιλάει για τα λοαδ άτομα. Σε αυτές τις μακρινές μέρες, που αμυδρά θυμάμαι, ξεκινήσαμε ως Gay ομάδα η οποία στη συνέχεια έγινε Λεσβιών και Ομοφυλόφιλων, ενώ μόνο πολύ πρόσφατα άρχισαν να  συμπεριλαμβάνονται ρητά Bi και Trans άτομα – και ακόμα και τώρα, δεν είναι πάντα ιδανικά τα πράγματα όσον αφορά στο να μην υπάρχουν καθόλου αποκλεισμοί.

Ερ.: Ποιά είναι η δομή οργάνωσης των λοαδ ομάδων εντός του συνδικάτου;

T.C.: Το συνδικάτο, στο οποίο είμαι μέλος σήμερα (και το οποίο είναι διάδοχος του συνδικάτου στο οποίο ήμουν μέλος τη δεκαετία του 80), έχει λοαδ δομές σε όλα επίπεδα. Επίσης έχουμε μια ετήσια συνδιάσκεψη στην οποία συμμετέχουν αρκετές εκατοντάδες αντιπρόσωποι κάθε χρόνο, όπου γίνονται εργαστήρια για βασικά θέματα και συζητούνται προτάσεις για το συνδικάτο. Ανάμεσα σε δύο συνδιασκέψεις, υπάρχει μία εθνική επιτροπή, η οποία συνεχίζει τη δουλειά. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα για τις λοαδ ομάδες να υπάρχουν σε τοπικό κλαδικό επίπεδο - αν και στην πράξη αυτά υπάρχουν μόνο σε μια μειοψηφία των μεγάλων κλαδικών συνδικάτων - και στη συνέχεια να υπάρχουν σε περιφερειακό επίπεδο.

Ερ.: Ποιά είναι η δράση σε περιφερειακό επίπεδο;

T.C.: Η περιφερειακή μου ομάδα, έχει αρχίσει μια σημαντική εκστρατεία μετά από ένα γεγονός κατά το οποίο μια διεμφυλική δασκάλα και συνδικαλίστρια, ουσιαστικά κυνηγήθηκε μέχρι θανάτου από τρανσφοβικά μέσα ενημέρωσης. Η δράση μας όσον αφορά αυτό το ζήτημα επικεντρώνεται σε δύο μέρη, όπου το ένα έχει να κάνει με τη συμμετοχή σε μια γενική εκστρατεία της λοαδ κοινότητας, ενώ το άλλο έχει να κάνει με το να φέρουμε το ζήτημα εντός του συνδικάτου- προβάλλοντας τη θέση ως προς το γιατί η αντίθεση σε οποιουδήποτε τύπου εκφοβισμό (bullying) - συμπεριλαμβανομένων και των επιθέσεων σε λοαδ άτομα είναι επίσης συνδικαλιστικό ζήτημα.

Ερ.: Ένα τελευταίο σχόλιο για το lgbt/kokkino;

T.C.: Η δουλειά των λοαδ ακτιβιστών μέσα στα συνδικάτα έχει αποτελέσει ένα σημαντικό κομμάτι στο να κερδηθούν τα ίδια στην υποστήριξη των λοαδ δικαιωμάτων, ενώ την ίδια στιγμή διατηρεί ένα χώρο για ριζοσπαστική λοαδ πολιτική τόσο στη θεωρία όσο και στην πράξη.

* Η Terry Conway είναι μία εκ των συντονιστριών, στο νοτιοανατολικό κομμάτι της Βρετανίας του λοαδ δικτύου της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών, μέλος της Εθνικής Επιτροπής του λοαδ- Unison (το Unison είναι το δεύτερο μεγαλύτερο Συνδικάτο μετά την ΓΣΕ) και  μέλος της Πολιτικής Γραμματείας του Socialist Resistance (Βρετανικού τμήματος της 4^ης Διεθνούς)  

Σημάδια σεξουαλικής απελευθέρωσης στις αραβικές κοινωνίες: μια επανάσταση μέσα στην επανάσταση

της Λίνας Φιλοπούλου

(από το τεύχος 2 του "lgbt-Κόκκινο", Ιούνιος 2013)

Τον περασμένο Μάρτιο πραγματοποιήθηκε το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ στην Τυνησία, όπου έτυχε να παραβρεθώ και να παρακολουθήσω μερικά σεμινάρια που περιέγραφαν την πορεία και ιστορία του φεμινιστικού κινήματος, τη συμμετοχή των γυναικών στο πλαίσιο των αραβικών εξεγέρσεων αλλά και την παρουσία του λοαδ κινήματος στις αραβικές κοινωνίες ιδιαίτερα κατά την τελευταία δεκαετία.

Εδώ και δύο και πλέον χρόνια παρακολουθούμε τις επαναστατικές διαδικασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στον αραβικό κόσμο. Στο πλαίσιο των αραβικών εξεγέρσεων, έχουμε διαβάσει πολλά για την έντονη εκπροσώπηση, την πρωτοπόρα συμμετοχή και την αντίσταση των γυναικών, οι οποίες, προσδοκώντας ίσες ευκαιρίες, ίσα δικαιώματα, ειρήνη και κοινωνική δικαιοσύνη, πήραν μέρος σε όλες τις κινητοποιήσεις και διαδηλώσεις, πολλές φορές οργανώνοντάς τες μάλιστα. Η επανάσταση έδωσε στις γυναίκες τη δυνατότητα της συμμετοχής τους στο δημόσιο χώρο, αλλά και της πολιτικής παρέμβασης, που αρχικά την είχαν μόνο μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και της  ισότιμης συνύπαρξης με τους άντρες συναγωνιστές τους.

Η ιστορία, η ανάπτυξη και οι διεκδικήσεις του γυναικείου και φεμινιστικού κινήματος στις αραβικές κοινωνίες προώθησε κατά την τελευταία δεκαετία την εμφάνιση του λοαδ κινήματος, που μόλις τελευταία αρχίζει να αναπτύσσεται πιο οργανωμένα. Το 2004 ιδρύθηκε στο Λίβανο η πρώτη επίσημη οργάνωση στον αραβικό κόσμο για την υπεράσπιση των λοαδ δικαιωμάτων που ονομάζεται helem, η οποία έχει επίσης στην ατζέντα της την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών, της ενδοοικογενειακής βίας καθώς και την κατάργηση διακρίσεων και ρατσιστικών νόμων απέναντι σε λοαδ άτομα, το διαχωρισμό κράτους-θρησκείας, την υπεράσπιση των μεταναστών αλλά και του περιβάλλοντος. 

Όσο ελπιδοφόρα είναι αυτή η προσπάθεια και η προοπτική που υπάρχει στο Λίβανο, η κατάσταση για τα λοαδ άτομα στις αραβικές κοινωνίες εξακολουθεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη. Στο παρελθόν η ομοφυλοφιλία χρησιμοποιήθηκε από πολλές κυβερνήσεις σαν δικαιολογία για να διατηρήσουν το συντηρητισμό στην κοινωνία με την αιτιολογία ότι είναι ένα ξενόφερτο πολιτιστικό στοιχείο, ακόμα και προάγγελος του δυτικού ιμπεριαλισμού. Η σεξουαλικότητα είναι ακόμα πεδίο μάχης και αποτελεί ζήτημα ταμπού γι’ αυτές τις κοινωνίες. Όλη αυτή η αγωνία για τα λοαδ ζητήματα στηρίζεται και στο φόβο που προκάλεσαν οι συνέπειες της προώθησης και αναγνώρισης των γυναικείων δικαιωμάτων και ελευθεριών στις αραβικές κοινωνίες.

Στις περισσότερες χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής η ομοφυλοφιλία αποτελεί ποινικό αδίκημα. Υπάρχουν νόμοι, όπως το άρθρο 230 στον ποινικό κώδικα της Τυνησίας, που ποινικοποιούν τις ομόφυλες σχέσεις και για άντρες και για γυναίκες με ποινή φυλάκισης μέχρι και 3 χρόνια.

Στην Αίγυπτο, παρόλο που ο αιγυπτιακός νόμος δεν ποινικοποιεί την ομοφυλοφιλία, οι αρχές χρησιμοποιούν ένα νόμο του 1961 για την εξάλειψη της πορνείας, που επιφέρει ποινή μεταξύ τριών μηνών και τριών χρόνων φυλάκισης. Το 2001 οι αιγυπτιακές αρχές συνέλαβαν 52 γκέι άντρες σε πάρτυ πάνω στο πλοίο Queen Boat, με την κατηγορία προσβολής ηθών και βλασφημίας. Τα βασανιστήρια που υπέστησαν όσο ήταν υπό κράτηση - υπό καθεστώς Μουμπάρακ - καταγράφηκαν από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 

Στην Αλγερία, υπάρχει νόμος που απαγορεύει την ομοφυλοφιλία. Τα άτομα που προσάγονται με το άρθρο 333 και 338 του αλγερινού νόμου αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης από 2 μήνες μέχρι τρία χρόνια και πρόστιμα που κυμαίνονται μεταξύ 500 και 10.000 αλγερινών δινάριων.

Εξαίρεση στην περιοχή αποτελεί το Ισραήλ, ως η πιο φιλική ως προς τα δικαιώματα των λοαδ ατόμων χώρα. Ωστόσο, αυτό εγείρει πολλά προβλήματα και τριβές μέσα στην ίδια την παγκόσμια λοαδ κοινότητα, μέρος της οποίας θεωρεί ότι το Ισραήλ προωθεί και - δεν παραλείπει να - διαφημίζει τις προοδευτικές του μεταρρυθμίσεις για λοαδ ζητήματα για να ξεπλύνει (pink-washing) τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων απέναντι στους Παλαιστίνιους στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, με την ελπίδα ότι θα βελτιώσει την εικόνα του διεθνώς, αποσπώντας με αυτόν τον τρόπο την προσοχή της διεθνούς κοινής γνώμης από την πολιτική της τρομοκρατίας και τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Κατά την τελευταία δεκαετία το Ισραήλ έχει υιοθετήσει κάποιες από τις πιο προοδευτικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν λοαδ ζητήματα, όπως για παράδειγμα ασφαλιστική κάλυψη και προστασία λοαδ εργαζομένων, νομοθεσία κατά ρατσιστικών εκδηλώσεων και εγκλημάτων μίσους, στρατιωτική θητεία για ανοιχτά ομοφυλόφιλα άτομα, θέσπιση του γάμου ομόφυλων ζευγαριών... Από την άλλη πλευρά, το παλαιστινιακό λοαδ κίνημα ξεκίνησε το 2001 σαν μία τοπική πρωτοβουλία. Το 2007 έκανε την πρώτη του ανοιχτή συνέλευση με θέματα την αλλαγή της παλαιστινιακής κοινής γνώμης διεκδικώντας το σεβασμό ως προς τις σεξουαλικές ελευθερίες, την ισραηλινή κατοχή – εποικισμό και την ηγεμονία του διεθνούς γκέι κινήματος στη διαμόρφωση της παγκόσμιας γκέι ατζέντας.

Ο αγώνας της παλαιστινιακής λοαδ οργάνωσης διεξάγεται υπό πολύ δύσκολες συνθήκες. Στο κοινωνικό επίπεδο, της ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης, δέχτηκαν αντιδράσεις από κοσμικούς αλλά και θρησκευόμενους, οι οποίες βασίζονταν στην ηθική. Πολλές οργανώσεις που θέλουν να συνεργαστούν μαζί της, ζητούν να διατηρηθεί ένα χαμηλό προφίλ, αφού δεν υπάρχει ακόμα κοινωνική συναίνεση και αφού μάλιστα η προτεραιότητα δίνεται στον αγώνα ενάντια της ισραηλινής κατοχής. Ισχυρίζονται ότι δεν θα μπορέσουν να πάρουν με το μέρος τους ένα κομμάτι της κοινωνίας που τουλάχιστον είναι ανεκτικό σε τέτοια ζητήματα.

Η ίδια η ισραηλινή κατοχή καθιστά πολύ δύσκολη τη συμμετοχή στο λοαδ κίνημα. Η επικοινωνία είναι πολύ δύσκολη μεταξύ τους και το κίνημα πολύ περιθωριοποιημένο. Το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Ισραήλ προσπαθεί να ενσωματώσει τα λοαδ αιτήματα, αποσκοπεί στο να ετεροκαθοριστεί από τους άραβες, τους καταπιεστές των λοαδ ατόμων. Η κριτική που γίνεται από ακτιβιστές του λοαδ κινήματος, από το εξωτερικό αλλά και από την Παλαιστίνη, απέναντι στην προπαγάνδα του Ισραήλ, αλλά και απέναντι σε λοαδ ακτιβιστές που πρόσκεινται στην πολιτική του Ισραήλ αναφορικά με τα λοαδ ζητήματα, έγκειται ακριβώς στο γεγονός ότι αναδεικνύουν μόνο τις προοδευτικές μεταρρυθμίσεις χωρίς να καταδικάζουν την πολιτική τρομοκρατίας του Ισραήλ και της κατοχής των παλαιστινιακών εδαφών.

Αναφορικά με το παγκόσμιο λοαδ κίνημα, που αποτελείται κυρίως από λευκά λοαδ άτομα, γίνεται μία κριτική σχετικά με τις προτεραιότητες αλλά και τους περιορισμούς που θέτει στην ατζέντα του, πχ τον αγώνα κατά της ομοφοβίας και της σημασίας του coming-out. Στην Παλαιστίνη αυτό που προσπαθεί να κάνει η οργάνωση είναι να ενωθεί με το εθνικό κίνημα για την απελευθέρωση της Παλαιστίνης προσπαθώντας να ριζοσπαστικοποιήσει παράλληλα την ίδια την κοινωνία για λοαδ ζητήματα.

Είναι σίγουρα νωρίς να μιλάμε για μια αραβική άνοιξη για τα λοαδ δικαιώματα. Σίγουρα η θρησκεία και κάποιες παραδόσεις του αραβικού κόσμου παίζουν σημαντικό ρόλο ανάμεσα στους διαδηλωτές και αγωνιστές και πράγματι υπάρχει η αίσθηση ότι ακόμα και οι νέες κυβερνήσεις θα εξακολουθήσουν να μην αποδέχονται τις γυναικείες και πόσο μάλλον τις λοαδ διεκδικήσεις, γιατί θεωρούνται πολύ προοδευτικές για τις κοινωνίες τους.

Μετά από πολλά χρόνια καταπίεσης κάτω από αυταρχικές κυβερνήσεις, η κύρια δύναμη που διαφαίνεται ότι θα καθορίσει το μέλλον της περιοχής είναι οι ισλαμιστές. Είναι όμως βέβαιο ότι η αραβική άνοιξη έδωσε ελπίδες σε πολλές καταπιεσμένες κοινωνικές ομάδες να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους, την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη, βάζοντας τέλος σε νόμους που προωθούν ανάμεσα σε άλλα και τις διακρίσεις και τον αποκλεισμό για τις γυναίκες και τα λοαδ άτομα.

Από την ανάπτυξη των ριζοσπαστικών κινημάτων και των ριζοσπαστικών αιτημάτων θα καθοριστούν και οι μελλοντικές δημοκρατικές διαδικασίες στον αραβικό κόσμο. Οι επαναστατικές διεργασίες ωστόσο συνεχίζονται. Και σίγουρα θα χρειαστούν πολλές επαναστάσεις ακόμα ώστε αυτές οι κοινωνίες να μπορέσουν να μιλήσουν ανοιχτά για λοαδ ζητήματα. Ωστόσο, το γεγονός ότι στα δημοκρατικά αραβικά κινήματα ηγούνταν νέοι άντρες και νέες γυναίκες, έχει μειώσει το φόβο ότι με την άνοδο των ισλαμιστών θα περιοριστεί μια προοδευτική κατεύθυνση αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία. 

Ανακοίνωση της ομάδας lgbt/Κόκκινο για το Athens pride 2013

Η ομάδα lgbt/Κόκκινο παλεύει για το τσάκισμα της ομοφοβίας και του σεξισμού, για μια κοινωνία ελεύθερων και χειραφετημένων ανθρώπων, για το σοσιαλισμό με την πραγματική του έννοια και όχι αυτή που στρεβλά τού αποδίδεται λόγω των τραυματικών εμπειριών του σταλινισμού και της σοσιαλδημοκρατίας. Για άλλη μια χρονιά στεκόμαστε στο πλευρό όλων αυτών που επιμένουν να διεκδικούν ορατότητα, σεβασμό και ισονομία.

Στηρίζουμε τη διοργάνωση του Athens  Pride, όπως και κάθε εκδήλωση που δίνει σε καταπιεσμένες κοινωνικές ομάδες βήμα και φωνή. Στηρίζουμε ανεπιφύλακτα όλους αυτούς που ο κυρίαρχος ετεροκανονικός λόγος φιμώνει, στερώντας τους την ελευθερία να εκφραστούν. 

Η αιγίδα ωστόσο της αμερικανικής πρεσβείας σε μια κινηματική και διεκδικητική γιορτή φαντάζει τουλάχιστον σαν κακόγουστο αστείο. Αδυνατούμε να καταλάβουμε την απόφαση των διοργανωτών να θέσουν το Φεστιβάλ Ομοφυλόφιλης Υπερηφάνειας υπό την αιγίδα ενός κράτους που έχει διακηρύξει σε όλους τους τόνους και με όλους τους πιθανούς τρόπους ότι η ανθρώπινη ζωή και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι κενό γράμμα. Αδυνατούμε να καταλάβουμε την όψιμη "ευαισθησία" για τα ανθρώπινα δικαιώματα από ένα κράτος που δεν έχει διστάσει να ισοπεδώσει λαούς ολόκληρους διαπράττοντας σωρεία εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Και που στο τέλος-τέλος, μόνο σε ένα πολύ μικρό κομμάτι των ΗΠΑ οι ΛΟΑΤ δικαιούνται ίσα δικαιώματα: Μόλις σε 12 από τις 50 πολιτείες ισχύει ο γάμος ομόφυλων ζευγαριών...

Επιμένουμε να στηρίζουμε τη φετινή διοργάνωση του Αthens  Pride, παρά την αντίθεσή μας στην ακατανόητη απόφαση των διοργανωτών, γιατί θεωρούμε ότι το να παλεύουμε στο πλευρό των καταπιεσμένων είναι ο μόνος δρόμος για την ανθρώπινη χειραφέτηση.

Συμμετέχουμε για άλλη μια χρονιά στο Athens Pride, ενάντια στις φωνές μίσους και σκοταδισμού, ενάντια στο φασισμό που δυναμώνει απειλητικά, και διαδηλώνουμε στις 8 Ιούνη!

Η Εξουσιαστική υποβολή και η Σεξουαλική καταστολή*

του Βαγγέλη Γαβριηλίδη

(από το τεύχος 54 του "Κόκκινο", Απρίλιος-Μάιος 2013)

Γιατί δεν εξεγείρεται ο κόσμος; Ένα κομμάτι της Αριστεράς θεωρεί πως έχει παραπλανηθεί, εξαπατηθεί, απογοητευτεί, ηττηθεί, φοβηθεί ... και γι’ αυτό δεν εξεγείρεται. Δείχνοντας τον κόσμο, όμως, ξεχνά να δείξει τον εαυτό του και ασκώντας αυτοκριτική να πάρει  το δικό του μερίδιο ευθύνης που - με τη διστακτικότητα, τη μεγαλοστομία, το σεκταρισμό και τα όνειρα δόξας και εξουσίας - αποθαρρύνει τον κόσμο. Ένα άλλο, πιο συνειδητό κομμάτι, αποδέχεται τα λάθη που έχουν γίνει και διαπιστώνει πως δεν πρέπει να φοβόμαστε τη σύγκρουση, τις θυσίες, την επιμονή και συστηματική δουλειά, προκειμένου να αλλάξουμε τον κόσμο, να φέρουμε την κοινωνική πρόοδο και να σπάσουμε τα δεσμά που μας καταπιέζουν.

Και οι δύο αυτές απόψεις, ωστόσο, δεν μπορούν να απαντήσουν επαρκώς στο γιατί οι μάζες μπορούν να παραπλανηθούν, απογοητευτούν και εξαπατηθούν τόσο εύκολα, όπως λέει η πρώτη άποψη, ή να περιμένουν πάντα από μια ηγεσία να σηκώσει το βάρος και να μπει μπροστά στον αγώνα. Πολλοί θα πουν « Οι ιδεολογικοί μηχανισμοί του κράτους (το σχολείο, το πανεπιστήμιο, τα ΜΜΕ, η οικογένεια) βρίσκονται υπό την έλεγχο της άρχουσας τάξης». Κατά συνέπεια οι μηχανισμοί αυτοί αναπαράγουν καθημερινά τις ιδέες, τις αξίες και τις προτιμήσεις της άρχουσας τάξης.

Το γεγονός ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν ν’ αντιμετωπίσουν τις περιπλοκές της εκμετάλλευσής τους, ότι δεν μπορούν ν’ αντιληφθούν την αναγκαστική διανοητική και προσωπική τους καθήλωση, ότι δεν τολμούν να συνειδητοποιήσουν το κενό της ζωής τους, ότι δεν γνωρίζουν τον ουσιαστικά κατασταλτικό χαρακτήρα τόσων πολλών παραγόντων που θεωρούν «ορθολογικούς», «κοινότυπους», «φανερούς» ή «φυσικούς» (όπως λόγου χάρη η ιεραρχία και η ανισότητα), ότι φοβούνται την πρωτοβουλία και την αυτενέργεια, τη δημιουργία καινούριων σκέψεων και το άνοιγμα νέων δρόμων κι ότι είναι πάντα πρόθυμοι ν’ ακολουθήσουν αυτόν ή εκείνο τον ηγέτη (που τους υπόσχεται το φεγγάρι), αυτό ή εκείνο το κόμμα (που αναλαμβάνει να μεταβάλει τον κόσμο «εξ ονόματός τους»), οφείλεται στην ύπαρξη ισχυρότατων παραγόντων που υποβάλλουν τη συμπεριφορά τους από πολύ μικρή ηλικία και παρεμποδίζουν την προώθησή τους σ’ ένα διαφορετικό είδος συνείδησης.

Μαθαίνοντας να υπακούουν στους γονείς τους, τα παιδιά υποβάλλονται στην έννοια της υποταγής γενικά. Ο σεβασμός και η υπακοή που έμαθε στο οικογενειακό περιβάλλον θα εκδηλωθούν, όταν το παιδί αντιμετωπίσει κάποιον «ανώτερο» στην κατοπινή του ζωή. Η σεξουαλική καταπίεση από τους ήδη σεξουαλικά καταπιεσμένους γονείς αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της διαδικασίας υποβολής.

Για να εξουδετερώσουν ή περιορίσουν τις σεξουαλικές τους ανάγκες και την εξέγερσή τους ενάντια στους γονείς, αναγκάζονται αρχικά να υποταχθούν στην καταπιεστική εξουσία των γονιών (μαθαίνοντας έτσι να υποτάσσονται σε κάθε είδους καταπιεστική εξουσία) και στη συνέχεια να εσωτερικεύσουν την καταπίεση και να ταυτιστούν μ’ αυτή.

Έτσι, όπως λέει ο Βίλχεμ Ράιχ, «η σεξουαλική καταπίεση υποβοηθά την πολιτική αντίδραση, όχι μόνο με αυτή τη διαδικασία που κάνει το μαζικό άτομο παθητικό και απολίτικο, αλλά και προκαλώντας μέσα στη δομή του ένα ενδιαφέρον για τη δραστική υποστήριξη της εξουσιαστικής τάξης πραγμάτων».

Οι εποχές είναι δύσκολες, υπάρχει κοινωνική δυστυχία, μεγάλοι αγώνες μάς περιμένουν, αλλά η προετοιμασία της σεξουαλικής χειραφέτησης είναι μέρος της συνολικής προετοιμασίας που κάνουμε, για να γκρεμίσουμε την άδικη και βάρβαρη κοινωνία που ζούμε, φέρνοντας στη θέση της μια κοινωνία ισότητας, ειρήνης και απελευθέρωσης.

*Ο τίτλος του άρθρου και μέρος του περιεχομένου του προέρχεται από το εξαιρετικό βιβλίο του Maurice Briton “Το παράλογο στην πολιτική”.